Twee tempels en talloze taapjes

Helaas voor de titel van mijn verhaal begon de naam van apensoort die wij bezochten niet met een t, dus heb ik maar gekozen voor deze oplossing. Later bedacht ik dat de titel ook had kunnen luiden 'Balinese belevenissen', maar ik vond deze titel eigenlijk wel leuk genoeg om te handhaven.

Balinese belevenissen dus. Om überhaupt toegelaten te worden tot Bali moesten we een visum hebben. Dat zou keurig verzorgd worden door de HAL, maar daar moesten we wel een paar dagen van te voren ons paspoort voor inleveren bij de conciërge. Nu mogen wij als Nederlanders ons paspoort eigenlijk niet uit handen geven, maar de vorige keer dat ik daar bij de HAL moeilijk over deed, zeiden dat ik in dat geval het zelf moest regelen met de autoriteiten en in persona zou moeten verschijnen op een tijdstip dat hun uitkwam. Ik ben toen maar van mijn principes afgestapt, en ook nu heb ik maar besloten mijn paspoort gewoon in te leveren (net als alle andere passagiers). Voor een half miljoen aan roepia's zit er nu een mooie sticker in ons paspoort (we hadden zelfs tot 29 december in Indonesië mogen blijven, zo zie ik nu). Verder moesten we nog een formulier invullen met allerlei vragen, zoals: hebben we drugs bij, of wapens, hebben we een crimineel verleden etc., maar dat konden we digitaal invullen en na afloop kregen we een QR-code die we bij binnenkomst in Indonesië aan de dienstdoende ambtenaar moesten tonen (ja, ja, Indonesië gaat met zijn tijd mee!)

In een, gelukkig gekoelde bus, werden we vervoerd naar drie topattracties van Bali, achtereenvolgens de Pura Teman Ayun (tempel van de koninklijke familie), het Alas Kedaton Monkey Forest en de Pura Tanah Lot (een tempel in zee). Halverwege was er nog een tussenstop waar we getrakteerd werden op Balinese snacks. De tocht voerde dwars door het stadje Denpasar, wat op ons een erg chaotische indruk achterliet. Hét middel van vervoer aldaar is de scooter, je komt er honderden van tegen, veel meer dan auto's. Van alles zit er op of aan zo'n scooter. Een paar voorbeelden: vader aan het stuur, zoontje staand tussen vader en stuur, of wederom vader en zoontje, maar nu aangevuld met moeder achterop met dochter ertussenin, of met tassen op alle mogelijke plekken, en dat alles veelal zonder helm. Ze kwamen zo hard langs de bus voorbij, dat, voordat ik me gerealiseerd had wat ik zag, ik al te laat was om een foto te maken. Verder heel veel huizen met kleine tempeltjes, altaartjes of  heiligdommetjes ('shrines'). Waar wij mooie bloemperken in onze tuinen aanleggen, zetten ze er op Bali 10 of meer van die tempeltjes in. Ze worden beschouwd als de verblijfplaats van 'sacred spirits', voorouders of Hindoe-godheden. Bij deze familie-altaartjes worden vrijwel dagelijks offergaven neergezet, soms zelfs meerdere keren per dag. Verder wordt alle elektriciteit bovengronds aangeleverd, wat een chaotische wirwar van draden langs de straten oplevert. Alles zag er ook vrij verwaarloosd uit, de meeste huizen zouden wel een likje verf of een grondigere opknapbeurt kunnen gebruiken.

Ik moet zeggen dat ik bij een (Hindoe)-tempel toch een ander beeld voor ogen had dan we uiteindelijk kregen te zien. Het is geen gesloten gebouw, waar je je schoenen uit moet doen voor dat je naar binnen mag. Er is eigenlijk helemaal geen 'binnen'. Een tempel hier op Bali is een stuk land waarop een aantal bouwsels staan, bestaande uit een pagodevormig dak rustend op een serie palen (een huis dus met een dak, zonder muren). Elk bouwsel dient weer voor een ander ritueel. Én: hoe belangrijker de tempel, hoe meer bouwsels. Sommige bouwsels en stukken grond zijn ook 'heiliger' dan andere. De meeste mag je van dichtbij bekijken, maar bij andere mag je niet naar binnen. Daar mag je alleen over het muurtje kijken en foto's maken.

Na het bezoek aan deze koninklijke tempel, kregen we de al genoemde snacks aangeboden op een plaats waar we hartelijk verwelkomd werden en een bloemetje achter ons oor gelegd kregen. Vooral de thee en de pisang goreng waren heerlijk. Na de lunch was ook nog een uitleg en demonstratie van het maken van de offergaven zoals we die al talloze keren langs de kant van de weg hadden gezien.

Op naar de (t)apen. We waren tevoren gewaarschuwd, om goed op onze spullen te letten want de apen wilden er nog wel eens vandoor gaan met brillen, petten en andere zaken, maar toen wíj er waren, gedroegen ze zich heel keurig. Ze waren zelfs nauwelijks geïnteresseerd in wat wij deden en hielden zich alleen met hun eigen zaken bezig, wat overigens best wel aardige plaatjes opleverde.

Het belangrijkste gebouw van de laatste tempel, de Pura Tanah Lot, bevond zich in zee en was alleen bij laag tij bereikbaar. Andere bouwsels van deze tempel, zoals een kopie op het land, waar de religieuze plechtigheden konden plaatsvinden als dat niet kon in het hoofdgebouw bij vloed, waren wel weer vrij bereikbaar. Dit was een mooie tempel aan de kust.

De gids die ons begeleidde en toesprak in de bus, had meer weg van een prediker dan van een gids, vooral als het onderwerp religie ter sprake kwam.  Wat ik o.a. onthouden heb is dat Indonesië  275 miljoen inwoners heeft en voor 85% moslim is, Bali daarentegen heeft 4,4 miljoen inwoners en de meerderheid hangt het Hindoe-geloof aan. Zijn verhalen over de drie andere godsdiensten op het eiland, dat de Hindoe-goden manifestaties zijn van de éne God, over positieve en negatieve geesten, die met offergaven gunstig gestemd moeten worden, karma en vele, vele andere religieuze onderwerpen, zijn grotendeels aan mij voorbijgegaan.

Terug door het drukke verkeer in Denpasar, waren we na 7 uur weer 'thuis'.

PS Voor de mensen die het zich afgevraagd hebben (en intussen nog niet hebben opgezocht): een half miljoen roepia is ongeveer 30 euro.